Gipuzkoako arkitektoak
Euskal Herriko Arkitektoen Elkargoa Gipuzkoan

Gipuzkoako hainbat herritan egingo diren saio hauetan, gaur egungo gaiak jorratuko dira, hala nola Auditz Akular eremuan aurreikusitako hiri-plangintza, auzoen berroneratzea, Pasaiako portua eta Hiri Antolamenduko Plan Orokorra (HAPN).

Gipuzkoaren etorkizunari eta gure hirien ereduari buruz 2022. urtearen amaieran hasitako gogoetekin jarraituz, Mugikortasuneko, Turismoko eta Lurralde Antolaketako Departamentuak eta Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialak (EHAEO) Gipuzkoan duen ordezkaritzak lau jardunaldi antolatuko dituzte aurten, Gipuzkoari buruzko ezagutza lurralde gisa sortzeari buruzko azterlanari buruzko gogoeta sustatzeko helburuarekin.

Azahara Domínguez diputatuak jakinarazi duenez, saio hauetan, herritar guztiei irekita badaude ere, aldez aurretik izena eman behar badute ere, Auditz Akularreko eremuan aurreikusitako hiri-plangintza, auzoen berroneratzea, Pasaiako portua eta Hiri Antolamendurako Plan Orokorra (HAPN) bezalako gaiak jorratuko dira.

Aurreko edizioetan egin den eskemari jarraituz, jardunaldi bakoitzean hainbat hizlarik, gaian adituak direnek eta moderatzaile batek hartuko dute parte.

Saio hauen helburua "gaurkotasuneko gai hauei buruzko hausnarketa sakona egitea da, etorkizunean nahi dugun Gipuzkoa eraikitzeko baliagarriak diren ondorioak atera ahal izateko".

"Etapa erabakigarri batean gaude datozen urteetan garatu nahi dugun Gipuzkoako eredua irudikatzeko eta definitzeko. Testuinguru horretan, ezinbestekoa da hausnarketarako eta elkarrizketarako guneak irekitzea, adituen eskutik gaurkotasun osoko gaiak aztertu eta eztabaidatu ahal izateko ", adierazi du Azahara Dominguez diputatuak, eta erronka horiei batera eta ikuspegi estrategiko batekin aurre egitearen garrantzia azpimarratu du. "Asmoa gero eta bizigarriagoa den Gipuzkoarantz aurrera egitea da, non hirigintza benetan pertsonen ongizatera bideratuta egongo den eta bere bizi-kalitatea hobetzen zuzenean lagunduko duen. Hori lortzeko, funtsezkoa da pentsatzea, ezagutzak partekatzea eta gure ingurunean agertzen diren erronkak eta aukerak aztertzea. Hain zuzen ere, jardunaldi hauek gune aproposa dira eztabaida hori bultzatzeko, ideien trukea sustatzeko eta etorkizun iraunkorrago, orekatuago eta herritarren beharretan oinarritutako baten oinarriak ezartzeko", gaineratu du.

Bestalde, Gipuzkoako EHAEOko presidente Edurne Aperribayk azaldu duenez, "gure lurraldeak dituen erronkei buruzko azterketa-gune zorrotz eta irekia sortzeko asmoz sortu dira jardunaldi hauek". "Bere edizioetan zehar, Elkargoak herritarrentzat oso garrantzitsuak diren gaiei erantzun tekniko sendoa emateko helburuarekin lan egin du, hiri-berroneratzea edo eraikuntza-parkearen birgaitzea bezalako gaiak jorratuz. Horretarako, arlo bakoitzean adituak diren pertsonek parte hartu dute jardunaldietan, ikuspegi ezberdinak eta osagarriak eskaintzen lagunduz ", gaineratu du Aperribayk. Gainera, nabarmendu duenez, "publikoaren harrera bikainak hausnarketa partekatuko foroak bultzatzen jarraitzeko beharra berresten du".

2026ko zikloa ostegun honetan, apirilaren 16an, hasiko da, Auditz Akularren garapen-proposamenak aztertzeko jardunaldiarekin; maiatzaren 28an, Pasaian, portuari buruzko jardunaldia egingo da; irailaren 24an, Donostian, HAPOren inguruko hausnarketa egingo da; eta zikloa azaroaren 24an amaituko da, Errenterian, auzoak biziberritzeko jardunaldiarekin.

Auditz Akular
Ziklo honetako lehen saioan, Auditz Akularren garapen-proposamenak aztertuko dira, eta proposamen horiek ekonomian, gizartean eta ingurumenean duten eragina ebaluatuko da. Era berean, etxebizitzaren arazoa eta garapen-ekimen horiekin duen lotura aztertu nahi dira. Gainera, aurreikusitako hiri-plangintzan eta horrek eremu natural horretan izan ditzakeen ondorioetan sakonduko da.
Jardunaldia arratsaldeko 18:00etan hasiko da EHAEOren Donostiako egoitzan eta Patxo de León eta

Maribi Juaristi izango dira hizlariak eta Oihana Santolaria moderatzailea.

Pasaia: portua, hiri-zatiketa eta etorkizuneko aukerak
Jardunaldi hau Pasaiako kasurako hurbilketa integral gisa planteatzen da, portuaren presentzia historiko eta funtzionalak bere lau barrutietako (Pasai Donibane, San Pedro, Antxo eta Trintxerpe) hiri, gizarte eta administrazio konfigurazioa nola baldintzatu duen aztertuz.
Portua motor ekonomikoa izateaz gain, lurraldea fisikoki eta funtzionalki zatitu duen elementu egituratzailea ere izan da, mugikortasunean, auzoen arteko harremanean eta hiri-espazioaren kalitatean eragina izan duena. Berezitasun hori erakundeen konplexutasunak indartzen du; izan ere, hainbat administraziok —tokikoak, foralak, autonomikoak eta estatukoak— bat egiten dute, eta eragina dute lurzoruaren kudeaketan, itsas frontean eta azpiegituretan, eta, batzuetan, multzoaren ikuspegi bateratua zailtzen dute.

Konpetentzien gainjartze horrek hiri- eta ingurumen-garapenean eta herritarren eguneroko bizitzan nola eragin duen aztertuko da jardunaldian: itsasertzera sartzeko mugetatik portu-jardueraren ondoriozko inpaktuetara edo barrutien arteko desberdintasunetara.

Diagnostiko horretatik abiatuta, Pasaiarako etorkizuneko agertokiei buruzko eztabaida hasiko da, portu-frontea berroneratzeko, auzoen arteko konektibitatea hobetzeko, ingurumena berreskuratzeko eta portu-hiria harremana birdefinitzeko aukerak aztertuz. Hori guztia plangintza estrategikoa, hiri-diseinua eta gobernantza koordinatua uztartuko dituen ikuspegi batetik, eredu kohesionatuago, bizigarriago eta iraunkorrago baterantz aurrera egiteko helburuarekin.

Plan Orokorrak
Hiria kudeatzeko eta planifikatzeko tresna nagusi gisa Hiri Antolamenduko Plan Orokorrak (HAPO) duen zereginari buruzko hausnarketa kritikoa proposatzen da, ziurgabetasunak, trantsizio ekologikoak eta gizarte-aldaketek markatutako testuinguru batean. Aztertu nahi da ea HAPO, tradizionalki tresna zurruna, arauemailea eta epe luzekoa izan dena, oraindik ere eraginkorra den gero eta konplexuagoak eta aldakorragoak diren hiri-dinamikei erantzuteko, edo bere ikuspegiak, eskalak eta aplikazio-denborak sakon berrikustea eskatzen badu.

Eztabaidak hainbat gairi hel diezaioke, hala nola malgutasun handiagoaren beharrari, iraunkortasun- eta erresilientzia-irizpideak txertatzea, edo plangintzak partaidetza-prozesuak eta esku hartzeko estrategia arinagoak integratzeko duen gaitasuna. Era berean, tresna osagarriak edo alternatiboak azter daitezke, hala nola plan bereziak, hirigintza taktikoa eta hiri-estrategiak.

Hiri-plangintza birpentsatzeko moduari buruzko eztabaidarako gune bat irekitzea bilatuko da, tresna erabilgarria izaten jarrai dezan, hiri jasangarriagoak, inklusiboagoak eta ondo diseinatuak garatzeko gai izan dadin.

Auzoak biziberritzea
Auzoen berroneratzean, hiri- eta arkitektura-diseinuak funtsezko zeregina du, ez bakarrik parke eraikia hobetzean, baita espazio publikoaren berrantolaketan, ingurumen-kalitatean eta lekuaren identitatean ere. Materialak, irisgarritasuna, eskala edo azpiegitura berdea funtsezkoak dira ingurune bizigarriagoak lortzeko. Auzoak berroneratzeak hirigintza-tresnak eta lankidetzazko kudeaketa-ereduak konbinatzen ditu, eta hiri- eta arkitektura-diseinuaren funtsezko zeregina betetzen du espazio publikoa eta ingurunearen kalitatea hobetzeko.

Baliabide ekonomikoen erabilgarritasuna eta kudeaketa funtsezko elementua da, esku-hartzeen bideragarritasuna baldintzatzen baitu. Finantzaketa publikoaren, inbertsio pribatuaren eta birgaitzeko laguntzen konbinazioak prozesu integralak aktibatzea ahalbidetzen du, batez ere gizarte-premia handiagoak dituzten testuinguruetan.

• Gipuzkoako EHAEOk XVIII. mendearen hasierako Donostia hiria irudikatzen duten hiru murgiltze-ibilaldi aurkeztu ditu
• •Errealitate birtualeko betaurreko batzuen bidez, ehun bat lagunek esperientziaz gozatuko dute asteburu osoan

Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren Gipuzkoako Ondare Batzordeak errealitate birtualeko proiektu berritzaile bat aurkeztu du, 1813. urtea baino lehenagoko Donostia 3Dko betaurrekoen bidez ezagutzeko aukera ematen duena, hiria suntsitu aurretik. Ekimena Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura, Lankidetza, Gazteria eta Kirol Departamentuak babestu du, eta gaur goizean eman da ezagutzera Elkargoaren egoitzan. Aurkezpen ekitaldian parte hartu dute: David Sánchez Bellido Gipuzkoako EHAEOko Zuzendaritza Batzordeko kidea; Juan Martín Ondarearen Batzordeko zuzendaria; José Javier Pi Chevrot Ondarearen batzordeko kidea eta proiektuaren arduraduna; eta Daniel Ballesteros eta Gabriel Asuar garapen teknologikoaren arduradunak. Asteburuan zehar, ia ehun pertsonak izango dute ibilaldi hauetaz gozatzeko aukera, aforoa beteta dagoelarik.

Ondarearen Europako Jardunaldien egitarauaren barruan, Gipuzkoako EHAEOk ibilaldi birtualak antolatu ditu XVIII. mendearen hasierako Donostia ezagutzera emateji asmoarekin, eta gaur goizean aurkeztu dira Gipuzkoako EHAEOren egoitzan.. David Sánchez Bellidok eta Juan Martínek (EHAEO Gipuzkoa) azaldu dute Elkargoaren helburuetako bat ondare arkitektonikoaren zabalkundean eta balioan jartzen laguntzea dela, dibulgazio-jardueren bidez herritarrei ezagutaraziz. Hori horrela, nabarmendu dute helburu hori lortzeko Ondarearen Europako Jardunaldiak aukera ezin hobea direla. 

Jose Javier Pi Chevrot arkitekto doktoreak, 1813. urtea baino lehen Donostia Hiria liburuaren egileak, azaldu du nola Ondare Batzordeak ezagutza hori guztia modu ludikoan helarazi nahi zien herritarrei. 

Jose Javier Pi Chevrot arkitekto doktoreak La Ciudad de Donostia-San Sebastian antes de 1813 liburuaren egileak, azaldu du nola Ondare Batzordeak ezagutza hori guztia modu ludikoan helarazi nahi zien herritarrei. 2012an abiatu zen berreraikuntza digitaleko proiektu hau, Unai Sarasola arkitektoaren lankidetzarekin, baina duela hiru urte hasi zen 3D eredu hau errealitate birtualera egokitzen, eta emaitza dagoeneko ikus daiteke murgiltze-esperientzia honen bidez. Horrela, parte-hartzaileek iraganeko Donostia nolakoa zen aztertu eta ulertu ahal izango dute, non teknologia aurreratua hiriaren ondare historikoaren hedapenarekin bat egiten duten. 

Proiektuak XVIII. mendearen amaierako hiriko gune enblematikoak ezagutzeko hiru murgiltze-ibilaldi eskaintzen ditu. Horietako bi oinez egiten dira, garai hartako kale, plaza eta eraikin adierazgarrienetan zehar —Plaza Zaharra, Kale Nagusia eta Plaza Berria udaletxe zaharrarekin—; hirugarrenak, berriz, aerostatozko hegaldi ikusgarri bat proposatzen du, hiria 360°-an zeharkatzen duena, trazaduraren eta jatorrizko arkitekturaren ikuspegi osoa emanez. 

Azkenik, garapen teknologikoaz arduratu diren Daniel Ballesteros eta Gabriel Asuar arkitektoek hartu dute hitza. Azaldu dutenez, erronka handia izan da proiektu hau garatzea, 30 segundoko pelikula egiteko 30 orduko prozesamendua baino gehiago behar izan baitute.

Bihartik aurrera eta asteburuan zehar ehun pertsona inguru egongo dira Gipuzkoako EHAEOren egoitzan ibilaldi birtual hauekin gozatzen. Aforoa beteta dago, baina laster saio berriak martxan jartzea espero da.

Hiru ibilaldiak

Iraganerako bidaia honek irauten duen 30 minutuetan, erabiltzaileak XVIII. mendearen amaierako hiriaren birsorkuntza fidagarri batean sar daitezke. Hauek dira ibilbideak:

Lehen ibilaldia. Lehorreko atean hasten da, hiriaren sarrera hegoaldeko aurrealde gotortuan. Handik, Plaza Zaharra zeharkatzen du —gaur egun partzialki Bulebarrean dago—, eta Kale Nagusia zeharkatzen du, Santa Maria basilikaren eta desagertutako Kanpandorreko Ate-Dorrearen atarira iritsi arte.

Bigarren ibilaldia. Plaza Berrian hasten da, gaur egun Konstituzio plaza dena. Ondoren, plazaren buruan zegoen udaletxe eta kontsuletxeko eraikinera sartzeko aukera ematen du, bertako areto eta areto nabarmenenak bisitatuz. Ibilbidea lehen solairuko balkoian amaitzen da, eta, bertatik, plazaren ikuspegi orokorra lortzen da.

Hirugarren ibilaldia. XVIII. mendearen amaierako aerostato baten gainean hegaz eginez amaitzen da esperientzia. Urumearen ekialdeko ertzetik abiatu eta Urgull mendirantz igotzen da, antzinako Donostiaren 3D ereduaren ikuspegi osoa eskainiz, 360º-tan ikus daitekeena, bai bertikalean, bai horizontalean. 

Proiektu honi buruz

Proiektu hau Donostiako alde zaharra 1813an suntsitu aurretik zen bezala birtualki berreraikitzeko hiru urteko lanaren emaitza da. 2023an, bi panel garden jarri ziren hiriko puntu estrategikoetan, errealitate areagotuaren bidez erakusteko Kanpandorreko Atea eta Udaletxe zaharra Plaza Berriarekin. 2024an, “Plazara!” izeneko jardueraren bidez, azken proiektuaren aurrerapen bat aurkeztu zen. Orduko hartan, Udaletxe historikora lehenengo bisita birtuala egin zen, Plaza Berriaren birsorkuntza digitalari buruzko tailer batekin batera. 

2025ean, proiektua azken fasera iritsi da, hiru murgiltze-ibilaldi hauekin. 

EHAEO Gipuzkoak Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura, Lankidetza, Gazteria eta Kirol Departamentuaren laguntza izan du proiektu hau gauzatzeko. 

OHARRA: Honekin batera, laburpen bideoa eta proiektuaren argazkiak doaz. 

Informazio gehiago nahi izanez gero, jarri harremanetan komunikazio-sailarekin:

Raquel López Viña

Tel. 943 320 194 / 649107123

Email: komunikazioa@coavngipuzkoa.eus

Gipuzkoako EHAEOko Ondare Batzordeak 1813. urtea baino lehenagoko Donostia irudikatzen duen errealitate birtualaren proiektua aurkeztuko du bihar osteguna (azaroak 27), 11:30ean. EHAEO Gipuzkoaren egoitza inauguratu berriak proiektuaren aurkezpena hartuko du, Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura, Lankidetza, Gazteria eta Kirol Departamentuaren babesarekin.

Prentsaurrekoan, honako hauek parte hartuko dute:

• David Sánchez Bellido, Gipuzkoako EHAEOren Zuzendaritza batzordeko kidea.
• Juan Martín, Gipuzkoako EHAEOren Ondare batzordearen zuzendaria
• Ainara Iroz, Gipuzkoako Foru Aldundiko Ondare Historiko-Artistikoaren eta Artxiboen Zerbitzuko burua
• José Javier Pi Chevrot, proiektuaren arduraduna
• Daniel Ballesteros eta Gabriel Asuar, proiektuaren garapen teknologikoko arduradunak.

Errealitate birtualeko (VR) betaurreko batzuen bidez, erabiltzaileek esperientzia paregabe bat biziko dute, XVIII. mendearen amaierako hirira eramango dituena.  Proiektuak hiru ibilaldi birtual barne hartzen ditu; lehenengo bietan hiriko gune enblematikoak esploratuko dira, hala nola Plaza Zaharra, Kale Nagusia eta Udaletxe zaharra. Hirugarren paseoan, hiritik hegaldi ikusgarri bat egingo da, garai hartako aerostato batean, guztia 360º-tan egina.

Aurkezpenean, hedabideek esklusiboki ibilaldi birtual horiek egin ahal izango dituzte, publikoarentzat erreserbatutako emanaldien aurretik. Ostiraletik aurrera eta asteburu osoan zehar, aurrez izena eman duten ia ehun lagunek izango dute esperientzia honetaz gozatzeko aukera.

Informazio gehiago nahi izanez gero, jarri harremanetan komunikazio-sailarekin:

Raquel López Viña

EHAEO Gipuzkoa

Tel. 943 320 194 / 649107123

Email: komunikazioa@coavngipuzkoa.eus

• Topaketa azaroaren 20an izango da, 18:00etan, Hondarribiko Kultur Etxean, David Bravo, Enrique Antolín, Estitxu Urtizberea eta Libe Oteguiren parte-hartzearekin.
• Sarrera doakoa izango da eta herritar guztientzat irekita dago, baina aldez aurretik izena ematea gomendatzen da

Donostian, 2025eko azaroaren 18an

Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren (EHAEO) Gipuzkoako Ordezkaritzako Kultura Batzordeak Gipuzkoako lurralde eta hiri ereduari buruzko hausnarketa- eta eztabaida-zikloaren 2025eko edizioa itxiko du ostegun honetan (azaroak 20), Turismoaren eragina hirian izeneko jardunaldiarekin. Topaketa arratsaldeko 18:00etan hasiko da, Hondarribiko Kultur Etxean (Denda kalea, 18), eta David Bravo, Enrique Antolín, Estitxu Urtizberea eta Libe Otegui izango dira hizlariak, hirigintza, soziologia, lurralde antolaketa eta turismoaren esparruetan ibilbide luzea duten profesionalak. Hitzaldien ostean, Mikel Azkona arkitekto doktoreak moderatuko duen eztabaida hasiko da.

Edurne Aperribay Gipuzkoako EHAEOko lehendakariak, Azahara Domínguez Mugikortasun, Turismo eta Lurralde Antolaketako foru diputatuak eta Igor Enparan Hondarribiko alkateak emango diote hasiera saioari. Sarrera doakoa izango da eta herritar guztientzat irekita dago, baina plazak mugatuak dira, beraz, aldez aurretik izena ematea gomendatzen da Gipuzkoako EHAEOren webgunean.

Ekimen honek Gipuzkoako Foru Aldundiko Mugikortasuneko, Turismoko eta Lurralde Antolaketako Departamentuaren babesa du, eta, jardunaldi honetarako, baita Hondarribiko Udalarena ere.

Turismoa eta hiriari buruz jardunaldia

Gipuzkoak bere lurralde eta hiri ereduaren eraikuntzan erronka handiak ditu, eta horiek aztertzen dituen 2025eko zikloa ostegun honetan amaituko da, Turismoaren eragina hirian XIV. jardunaldiarekin. Hondarribiko kultur etxean izango da hitzordua, 18:00etatik aurrera. Saio honek turismoak Gipuzkoan sortzen duen aztarna izango du ardatz. Ikuspegi horretatik, gaurkotasun osoa duten gaiak jorratuko dira, hala nola turismo eredua, baliabideen kudeaketa eta banaketa, mugikortasun azpiegitura handien papera, saturazio egoerak, etxebizitza turistikoa eta honek merkataritzan duen eragina, tokiko izaera edo hizkuntzarena ere. Helburua da arkitekturatik eta hirigintzatik ekarpentak egitea, fenomeno horiek hirian duten eragina hobeto ulertzeko.

Informazio gehiago nahi izanez gero, jar zaitez gurekin harremanetan:

Raquel López
Komunikazio saila · EHAEO Gipuzkoa
T. 943 320 194 · Email: komunikazioa@coavngipuzkoa.eus

OHARRA: Hizlarien biografiak hemen ikus ditzakezu.

• Hitzaldia datorren ostegunean izango da, 18:00etan, Miramar Jauregian, eta sarrera doakoa izango da

Bruno Sauer, Green Building Council Españako (GBCe) zuzendari nagusia, Donostian izango da datorren ostegunean (urriak 23), eta Etorkizuneko arkitektura: errealitate jasangarri baterantz hitzaldia eskainiko du. Hitzordua Miramar Jauregian izango da eta 18:00etan hasita. Sarrera doakoa da, baina aldez aurretik izena eman behar da. Topaketa hau Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren (EHAEO) Gipuzkoako Jasangarritasun Batzordeak eta Donostia Sustanibilityk antolatu dute, Euskadiko Arkitekturaren Nazioarteko Biurtekoaren Off Mugak programaren barruan.

Krisialdi klimatikoa, baliabideen eskasia eta desberdintasun sozial gero eta handiagoa nagusi diren testuinguru honetan, arkitekturak etorkizun bidezkoago eta jasangarriago baten eraikuntzan betetzen duen papera birpentsatzera gonbidatuko du hitzaldiak. “Erosotasuna jada ezin da termino termikoetan edo estetikoetan bakarrik ulertu. Gaur egun, soziala, inklusiboa, irisgarria eta, batez ere, jasangarria izan behar du”, nabarmentzen du Bruno Sauerrek. GBCeko zuzendariak ohartarazi nahi du gaur egungo arkitekturaren zati handi batean oraindik dauden eredu zaharkituak gainditu behar direla, planetaren eta pertsonen benetako beharrei erantzungo dieten irtenbideetarantz aurrera egiteko. “Kontua ez da eraikitzea bakarrik: eraldatzea da kontua”, defendatzen du Sauerrek.  

Duela 15 urte baino gehiagotik, GBCe ingurune eraiki osasungarriago eta jasangarriago baterako trantsizioaren buru da Espainian, eta horretarako, profesionalen, enpresen eta erakundeen arteko ekintza asmo eta eraginarekin sustatzen duten tresnak, ezagutza eta aliantzak sustatzen ditu.  

Hitzordua aukera paregabea da arkitektura aldaketaren eragile nola bihur daitekeen hausnartzeko, gure garaiko ingurumen- eta gizarte-erronka handiei erantzuteko behar den eraldaketaren buru izango baita.

Informazio gehiago behar izanez gero, jar zaitez gurekin harremanetan:

Raquel López Viña

Komunikazio Saila | EHAEO Gipuzkoa

komunikazioa@coavngipuzkoa.eus

T. 943 320 194 / 649 107 123

www.coavnss.org

• Aitortza-ekitaldia urriaren 6an izango da, 12:00etan, Conchita eta Emilia etxeak dauden eraikinean, Ondarretan

• Hilabete osoan zehar eta ospakizun honen harira, doako hainbat bisita gidatu izango dira

Urtero legez, urriaren lehenengo astelehenean Arkitekturaren Mundu Eguna ospatzen da eta Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren (EHAEO) Gipuzkoako ordezkaritzaren ondarearen batzordeak ez du huts egin nahi izan. Egun horretan bertan, 12:00etan, bi DOCOMOMO plaka jarriko ditu Donostiako Ondarreta auzoan dauden Eduardo Lagarderen etxe banatan: Villa Conchita eta Villa Emilia. Egun honen inguruko programazioak hilabete osoan zehar jarraituko du, doako hiru bisita gidaturekin: urriaren 18an Irungo Oteiza eta Basterretxearen etxe-tailerraren kanpoaldea bisitatuko da; urriaren 25ean Eibarko bizikleta-fabrikak bisitatuko dira, eta urriaren 29an Donostiako Artzain Onaren katedrala bisitatuko da.

2025eko Arkitekturaren Mundu Egunaren programazioa urriaren 6an hasiko da, 12:00etan, Villa Conchita eta Villa Emilia hartzen dituen eraikinean bi DOCOMOMO plaka jarriz. Eduardo Lagarderen lana da, eta 1932 eta 1934 artean eraiki zen. Gipuzkoako hiriburuko Ondarreta auzoan (Infante don Jaime kalea) kokatuta dagoen eraikin hau, 1925 eta 1965 artean eman zen Mugimendu Modernoaren adibide argia da. Aitortza ekitaldian, honako hauek hartuko dute parte: Edurne Aperribay, Gipuzkoako EHAEOren lehendakaria; Estanislao Fernández, Ondarearen batzordeko kidea; Eduardo Lagarderen senitartekoak eta Ana Azpiri, Historian doktorea Mugimendu Modernoaren txalet bat izeneko hitzaldia eskainiko duena. Ekitaldia amaitzeko, Poetika elkarteak egun horretarako berariaz prestatutako emanaldi bat eskainiko du. Parte-hartzea doakoa da, baina antolatzaileek aldez aurretik izena ematea eskertzen dute, Gipuzkoa EHAEOren webgunean dagoen formularioaren bidez.

DOCOMOMO fundazioa ‑Documentation and Conservation of building, sites and neighbourhoods of the Modern Movement (Mugimendu Modernoaren eraikin, ingurune eta auzoen dokumentazioa eta kontserbazioa)‑ 1990ean sortutako nazioarteko erakundea da, eta XX. mendeko ondare arkitektoniko modernoa inbentariatu, zabaldu eta babestea du helburu. Gipuzkoako EHAEOa fundazio honen laguntzaile aktiboa da. Horregatik, eta Gipuzkoako Mugimendu Modernoaren arkitekturari balioa emateko, egiten du lan erakunde honekin.

Bisita komentatua Oteiza eta Basterretxea etxe-tailerrean

Mugimendu Modernoaren arkitektura herritarren artean zabaltzen jarraitzeko asmoz, Gipuzkoako EHAEOk beste bi jardueratan parte hartu du. Lehenengoa urriaren 18an izango da, 11:00etan, Irungo Jorge Oteiza eta Nestor Basterretxearen etxe-tailer historikoaren inguruan. 1956an eraiki zuen Luis Vallet de Montano arkitektoak, eta duela gutxi erosi du Irungo Udalak. 1957 eta 1974 urteen artean bi artistek bizi eta lan egin zuten gune hau, euskal kultur berrikuntzan giltzarri izan ziren GAUR, Frontera Films eta Ez Dok Amairu bezalako kolektiboek bultzatu zuten sormen gunea izan zen. Eraikina berreskuratzeko ekintza publikoa egingo da, manifestu bat irakurriko da eta bisita komentatua egingo da etxe-tailerraren kanpoaldetik.

Eraikina DOCOMOMO plakarekin aintzatetsi zen 2020an Gipuzkoako EHAEOren ekimenez, bere balio arkitektonikoagatik, baina orduan ezin izan zen jarri eraikinaren egoeragatik.

Jarduera CTOB-TEOB Grupo Casa-Taller Oteiza/Basterretxea eta AHIKU erakundeek antolatu dute, Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren Gipuzkoako ordezkaritzaren laguntzarekin. Parte-hartzea doakoa da eta herritar guztiei dago zabalik, baina aurretiko izen-ematea eskertzen da.  

Eibar: Bizikletaren arkitektura

Hurrengo jarduera Eibarren izango da, urriaren 25ean, bi bisita gidaturekin, Joseba Aranzabal arkitektoaren eskutik, non mugimendu modernoak protagonismo berezia hartzen duen. Eibar ezaguna da armagintzan izan zuen iraganagatik, baina 1920ko krisiaren ondoren industria berri bat jaio zen, hiria eraldatu zuena: bizikleten fabrikazioa. ORBEA, GAC, BH, ABELUX, CIL, GAMMA, ZEUS edo ECHASA markek arrastoa utzi zuten tokiko arkitekturan eta hirigintzan, gaur egun oraindik nabaria dena.

Jarduera hau Eibarko Udalak antolatu du, Gipuzkoako EHAEOren laguntzarekin, eta interesa duten pertsonek izena eman ahal izango dute 11:00etako bisitan (gaztelaniaz) edo 12:30ekoan (euskaraz). Topagunea Eibarko Coliseo Antzokia izango da.

Hiru jarduera horiek Gipuzkoako Foru Aldundiaren Ondarearen Europako Jardunaldien programaren parte ere badira.

Artzai onaren katedralera bisita

2025eko Arkitekturaren Mundu Egunaren programazioarekin amaitzeko, Donostiako Artzain Onaren Katedralera bisita gidatua antolatu da, Aitor Zubia Azkue arkitektoaren eskutik.

Gipuzkoako Arkitektoen Elkargoaren egoitzan hasiko da jarduera, sarrera-hitzaldi batekin. Ondoren, bertaratutakoak Artzain Onaren Katedralera joango dira, bertako espazioetan ibili eta zaharberritze berriaren xehetasunak bertatik bertara ezagutzeko. Bisita amaitzeko, kanpandorrera igo eta hiriaren panoramikaz gozatzeko aukera izango da. Bisita interesa duten pertsona guztiei irekita dago, baina edukia teknikoa izango da.

Parte-hartzea doakoa da, baina gehienez 15 lagunentzako lekua dago. Beraz, plaza baino izen-emate gehiago egonez gero, zozketa egingo da. Izena emateko epea urriaren 10ean amaituko da.  

Informazio gehiago jasotzeko edo elkarrizketaren bat hitzartzeko, jarri gurekin harremanetan:

Raquel López Viña

Komunikazio saila | EHAEOGipuzkoa

Tel.: 943 320 194 / 649 107 123

komunikazioa@coavngipuzkoa.eus | www.coavnss.org

• Topaketa bihar, irailaren 25ean, izango da, 18:00etan, EHUren Donostiako Arkitektura Eskolan, eta Sonia Puente Landázurik eta Enrique Ponte Ordoquik hartuko dute parte
• Sarrera doakoa izango da eta herritar guztientzat irekita dago, baina ezinbestekoa izango da aldez aurretik izena ematea

Donostian, 2025eko irailaren 24an

Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren (EHAEO) Gipuzkoako ordezkaritzako Kultura Batzordeak Gipuzkoako lurralde eta hiri ereduari buruzko hausnarketa eta eztabaida jardunaldi berri bat antolatu du, Amara-Easo: Donostiako aukera izenburupean. Topaketa, mahai-inguru formatuan, bihar, osteguna (irailak 25), izango da, 18:00etan, UPV/EHUren Donostiako Arkitektura Eskolan. Horretarako, gaian adituak diren Sonia Puente Landázuri eta Enrique Ponte Ordoqui izango dira hizlari, eta moderatzaile lanetan Ezekiel Collantes arkitektoa arituko da. Sarrera doakoa izango da eta herritar guztientzat irekita dago, baina lekuak mugatuak dira, beraz, aldez aurretik izena eman behar da Gipuzkoako EHAEOren webgunean. Ekimen honek Gipuzkoako Foru Aldundiko Mugikortasun, Turismo eta Lurralde Antolamendu Sailaren eta Euskal Herriko Unibertsitateko Arkitektura Eskolaren babesa du.

Trenbideak Donostiako erdigunean lurperatzeak, hiriko paisaia eraldatzeaz gain, hiria birpentsatzeko aukera paregabea ere emango du. Jardunaldi honek espazio aske hori —orain arte zonaldeen arteko banantze-elementu bat— eta hiriaren etorkizunerako ekar dezakeen guztia ditu ardatz.

Gaurkotasun osoa duen gaia, gako garrantzitsuenak mahai gainean jarri nahi dituena, beste testuinguru batzuetara estrapola daitezkeenak eta hausnarketa sakon eta kolektiboa egitera bultzatzen dutenak.

Honen guztiaren inguruan solasean arituko dira Sonia Puente Landázuri eta Enrique Ponte Ordoqui aste honetan, Ezekiel Collantesek moderatuko duen mahai-inguruan. 

Datozen jardunaldiak

Gipuzkoako EHAEO 2022. urtearen amaieran antolatzen hasi zen lurralde eta hiri ereduari buruzko hausnarketa eta eztabaida jardunaldien 2025eko azkenaurreko topaketa da hau. Aurtengo edizioko lehen topaketa martxoan izan zen, Zarautzen, eta kostaldeko hiriek klima-aldaketaren aurrean dituzten erronken ingurukoa izan zen. Ondoren, izenburu bera izan zuten bi topaketa egin ziren: Hiri eredua: Donostia-Gipuzkoa 2035, bata ordezkari politikoekin eta bestea hirigile adituekin, Donostian. 

2025eko zikloa azaroan itxiko da, Hondarribian egingo den Turismoa eta hiriari buruzko jardunaldi batekin. Jardunaldiak egin ondoren, YouTubeko gure kanalean ikus daitezke.

Informazio gehiago behar izanez gero, jar zaitez gurekin harremanetan:

Raquel López
Komunikazio saila · Gipuzkoako EHAEO
T. 943 320 194 · H. el.: komunikazioa@coavngipuzkoa.eus

Auzoetan eta komunitateetan eragin positiboa duten gizarte- eta ingurumen-proiektuak nabarmendu eta ikusaraziko ditu lehiaketak

Gipuzkoako EHAEOko Jasangarritasun Batzordeak, Habic-en laguntzarekin, laugarrenez jarri ditu martxan GJH Sariak: Hiri eta Komunitate Jasangarriak, Gipuzkoan proiektu eraldatzaileak ikusarazi eta saritzeko helburuarekin. Zehazki, Nazio Batuen Garapen Jasangarrirako Helburuak barne hartzen dituzten eta, arkitekturaren eta hirigintzaren ikuspegitik, pertsonen bizi-kalitatea hobetzen laguntzen duten gizarte- eta ingurumen-proiektuak bereiziko dira. Era berean, eragin positiboa sortu beharko dute auzo eta komunitateetan.

Lehiaketaren hasieratik, edizio bakoitzak Garapen Jasangarrirako bi Helburu (GJH) espezifiko ditu ardatz, baita GJH 11 -Hiri eta komunitate jasangarriak- ere, zeharkako ardatz gisa jarduten duena eta etengabe indarrean dagoena. Aurtengo edizioan, lanak bi modalitate hauetan aurkeztu ahal izango dira:

• •Gizarte Modalitatea – 1. GJH: Pobreziaren amaiera. Gizarte-bazterkeriari erantzuna ematen dioten proiektuei zuzendua, etxebizitza irisgarria, hiri-plangintza inklusiboa edo testuinguru zaurgarrietan azpiegiturak hobetzea bezalako irtenbideen bitartez.
• •Ingurumen Modalitatea – 7. GJH: Energia eskuragarria eta ez-kutsagarria. Energia berriztagarriak integratzen dituzten, energia-eraginkortasuna sustatzen duten edo deskarbonizazioa arkitekturatik eta hirigintzatik bultzatzen duten proposamenetan oinarrituta.

Deialdia zabalik dago Gipuzkoan bizi diren edo lurraldean proiektuak garatu dituzten arkitektoentzat. Diziplina anitzeko taldeek ere parte har dezakete, baldin eta gutxienez tokiko lotura duen arkitekturako profesional bat badute.

Parte-hartzaileek izena emateko fitxa bat eta proiektua azaltzen duen DIN A1 formatuko panel bat bidali behar dituzte helbide elektroniko honetara: premiosodscoavngi@gmail.com.

Hautagaitzak aurkezteko epea uztailaren 31n amaituko da. Proiektu irabazleak urrian jakinaraziko dira. Sarien oinarriak Gipuzkoako EHAEOren webgunean kontsulta daitezke.

Sariak

Informazio gehiago nahi izanez gero, jar zaitez gurekin harremanetan:

EHAEO Gipuzkoa
Komunikazio saila
komunikazioa@coavngipuzkoa.eus
tel.: 943 320 194 / 649 107123